Dziś 20 września 2014 r.
Sobota XXIV tygodnia okresu zwykłego, Wspomnienie obowiązkowe Świętych męczenników Andrzeja Kim Taegon, Pawła Chong Hasang i Towarzyszy

Kościół pw. św. Antoniego w Wałczu

Napis: Poświęcenie nowego ewangelickiego kościoła 30 września 1903. (wł.: A. Hermanowicz)

Obecny kościół parafialny pw. św. Antoniego został zbudowany (jak wspomniano) w latach 1900-1903 przez miejscową gminę luterańską. Jest to świątynia w stylu neogotyckim, o niezwykle interesującej, rozbudowanej bryle i jednorodnym wystroju wnętrza. Usytuowano ją w południowej części miasta, nad brzegiem Jeziora Zamkowego, na trójkątnym, wysoko wzniesionym placu, wzmocnionym murem oporowym na kamiennej podmurówce. Plac otaczają: ul. Orla (Wusterhoff), ul. Sądowa (Schulstrasse) oraz dziedziniec sądowy. Kościół zbudowano z cegły ceramicznej o wątkach krzyżowym i główkowym, na zaprawie wapiennej. Wzniesiono go na planie krzyża, z prostokątną nawą, przeciętą szerokim transeptem (nawą poprzeczną). Od wschodu dostawiono do nawy prostokątne prezbiterium i niewielką zakrystię, zaś od zachodu – smukłą czterokondygnacyjną wieżę nakrytą ostrosłupowym hełmem. Bryła kościoła opięta jest przyporami, wzbogacona południowym i północnym szczytem transeptu. Urozmaicona jest okrągłymi klatkami schodowymi, wiodącymi na poziom empor bocznych oraz osobną klatką na wieżę.

Wnętrze kościoła tworzy przestrzeń niejednolitą, rozczłonkowaną filarami oraz zróżnicowanymi typami stropów. W transepcie umieszczono empory dla wiernych, a po zachodniej stronie nawy – wysoką emporę organową. Całość otwiera się wysokim łukiem tęczowym na prezbiterium przykryte sklepieniem gwiaździstym i rozświetlone wielobarwnym światłem rozety wypełnionej witrażem z wyobrażeniem Chrystusa Dobrego Pasterza. Wnętrze kościoła otrzymało bogate wyposażenie: emporę organową, empory nad ramionami transeptu oraz dekoracyjne stropy. Empory oddzielono od nawy pełnymi balustradami pokrytymi dekoracją malarską o stylizowanych formach roślinnych i motywem krzyża łacińskiego. Na emporze zachodniej ustawiono neogotyckie organy o dwukondygnacyjnym prospekcie, oświetlone potężnymi, kutymi z żelaza świecznikami. Stropy, o profilowanych krawędziach belek, ozdobiono malowaną dekoracją roślinną i geometryczną. W prezbiterium umieszczony został neogotycki, trójosiowy ołtarz, z którego pozostał obecnie krucyfiks (zawieszony jest w kruchcie kościoła). Pozostałe fragmenty ołtarza wykorzystano do budowy ołtarzy w nawach bocznych (M.B. Ostrobramskiej i Miłosierdzia Bożego). Jednolitą kompozycję wyposażenia całości dopełniły neogotyckie ławy, neogotycka chrzcielnica, wykonana z mosiężnej blachy, a ufundowana przez radcę prawnego dr Poeppela z Bydgoszczy, a także zawieszone w nawie potężne metalowe żyrandole. Całości wyposażenia dopełniła oryginalna stolarka drzwiowa z metalowymi, eklektycznymi okuciami oraz zawieszone na wieży kościoła dwa żelazne dzwony pochodzące z 1918 i 1923 roku. W kruchcie umieszczono kropielnicę z czarnego marmuru.
W czasie działań wojennych kościół został mocno zniszczony- ściany uszkodzone w przynajmniej 25%, okna powybijane, dachówki w większości zniszczone, organy uszkodzone, ławki ze śladami kul.
Po zakończeniu II wojny światowej, nastąpiła wymiana ludności miasta. Do Wałcza, już w kwietniu 1945 roku przybyli repatrianci ze wschodnich kresów dawnej Rzeczypospolitej, z Syberii, a także z centralnej Polski. Ludność niemiecka opuściła teren Wałcza. Wyjechał też ostatni pastor ewangelicki. Kościół poprotestancki został tym samym opuszczony. Zainteresował się nim pewien duchowny Kościoła polskokatolickiego, który zamieszkiwał w Marcinkowicach, jednak koszt odbudowy świątyni przerastał jego możliwości. Ostatnia grupa protestantów wyjechała z Wałcza (wraz z pastorową) jesienią 1946 roku.

Odsłon: 33154
  
Parafia św. Antoniego w Wałczu ul. Orla 11, 78-600 Wałcz, tel: 067-2582628
© 2007 KOMPANIA TWÓRCZA